ИСТОРИЯ ОДНОЙ КАРТИНЫ - Паплаўскі, Г. Г. "Цыкл карцін "Чарнобыль", 1987"

Паплаўскі, Г. Г. Цыкл карцін "Чарнобыль", 1987.

26 красавіка 1986 года адбылася найбуйнейшая тэхнагенная катастрофа XX стагоддзя – аварыя на Чарнобыльскай атамнай электрастанцыі. Мастакоў, як людзей творчых, тэма Чарнобыля не магла абысці бокам.

У 1987 годзе заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1977), народны мастак Рэспублікі Беларусь (1997) Георгій Георгіевіч Паплаўскі ў тэхніцы каляровай літаграфіі выконвае цыкл карцін "Чарнобыль", які складаецца з шасці лістоў: "Дрэвы без лісця", "Дэзактывацыя", "Раўнавага", "Рок-н-рол", "Бежанец", "Плашчаніца (Пакута)".

Эстамп "Дрэвы без лісця" па змесце і форме стаў загалоўным у гэтай серыі. Ён выкананы ў стрыманай чорна-чырвонай каляровай гаме. Левая частка кампазіцыі адлюстроўвае аркестр трубачоў, нагадваючы аб замоўчванні аварыі на Чарнобыльскай АЭС. Справа – голыя дрэвы. Гэта сімвал лесу, які акружаў станцыю і стаў небяспечнай крыніцай выпраменьвання радыяцыі. У цэнтры ліста – фігура адыходзячай жанчыны з дзіцём на руках. Мы разумеем, што яна спрабуе пайсці і выратаваць яго. Цень ад іх падае на аблокі і там у дзіцяці ўжо няма твару! Ён знік, растварыўся ў гэтай пагрозлівай, трывожнай атмасферы.

Кампазіцыя "Дэзактывацыя" выразна дае карціну несумяшчальнасці традыцыйнага натуральнага чалавечага ладу жыцця і свядомасці ў постаці жанчыны і пачвары марсіянскага тыпу. Побач – пажарны ў скафандры са шлангам гераічна тушыць пажар на рэактары ва ўмовах экстрэмальнага ўзроўню радыяцыі.

"Рок-н-рол", само сабой, адлюстроўвае нейкі вар’яцкі стан свету, здольны люта гарлапаніць у мікрафоны ў той час, як героі "Дрэвы без лісця" і "Дэзактывацыі" нясуць свой цяжар адплаты.

"Раўнавага" працягвае разважанні аб хісткасці былога разумення чалавечага быцця. Раўнавага, як нешта звычайнае, прадстаўлена ў выглядзе далікатнай фігуркі акрабаткі-цыркачкі, якая, так-сяк балансуючы, трымаецца адной тоненькай ручкай на шары.

"Бежанец" таксама ўзнік некалькі самастойна ад агульнай тэмы Чарнобыля, хоць і ўваходзіць самым непасрэдным чынам у наступствы катастрофы і ўсяго з ёй звязанага. Акрамя хвароб, смяротнасці, яшчэ і перасялення – раптоўна і без надзеі на вяртанне.

На лісце "Плашчаніца (Пакута)" прадстаўлены твар Хрыста ў цярновым вянку.

Чарнобыльская катастрофа стала важным аб’ектам візуальнага даследавання для Георгія Паплаўскага. Ён быў адным з першых мастакоў, якія адправіліся ў зону адчужэння адразу пасля аварыі, каб адлюстраваць тое, што адбываецца на свае вочы.

У адрозненне ад дакументальнай фатаграфіі, літаграфія дазволіла мастаку перадаць эмацыйны і псіхалагічны аспект катастрофы, стаўшы "гістарычным дакументам" пачуццяў і перажыванняў таго часу.